सेयर बजारमा लगानी गर्ने सोच बनाइरहनुभएको छ भने “नेट वर्थ” भन्ने अवधारणा बुझ्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ। यो कम्पनीको वास्तविक आर्थिक अवस्था बुझ्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण आधारमध्ये एक हो। धेरै लगानीकर्ताले कम्पनीको बजार मूल्य मात्र हेर्छन्, तर अनुभवी लगानीकर्ताले कम्पनीको नेट वर्थ पनि ध्यानपूर्वक अध्ययन गर्छन्।

नेट वर्थ भनेको के हो ?

नेट वर्थलाई सरल भाषामा कम्पनीको “शुद्ध सम्पत्ति मूल्य” भनिन्छ। कम्पनीसँग भएको कुल सम्पत्तिबाट त्यसले तिर्नुपर्ने सम्पूर्ण ऋण तथा दायित्व घटाएपछि बाँकी रहने रकम नै नेट वर्थ हो। अर्को तरिकाले बुझ्दा, कम्पनीको चुक्ता पूँजी, रिजर्भ र सरप्लसको कुल जोड पनि नेट वर्थ हो। यसले कम्पनीको वास्तविक आर्थिक शक्ति कति छ भन्ने देखाउँछ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै कम्पनीसँग धेरै सम्पत्ति छ तर त्यससँग ठूलो ऋण पनि छ भने, नेट वर्थले वास्तविक अवस्था स्पष्ट रूपमा देखाउँछ।

नेट वर्थ किन महत्वपूर्ण हुन्छ ?

नेट वर्थ कम्पनीको वित्तीय स्वास्थ्य बुझ्ने आधारभूत सूचक हो। यसले लगानीकर्तालाई कम्पनी बलियो छ वा कमजोर भन्ने कुरा बुझ्न सहयोग गर्छ। यदि कम्पनीको नेट वर्थ उच्च छ भने त्यसलाई आर्थिक रूपमा बलियो र स्थिर मानिन्छ। यस्ता कम्पनी दीर्घकालीन रूपमा टिकाउ हुने सम्भावना बढी हुन्छ। तर यदि नेट वर्थ कम वा ऋणात्मक छ भने कम्पनी आर्थिक रूपमा कमजोर अवस्थामा रहेको संकेत गर्छ। यस्तो अवस्थामा लगानी गर्दा जोखिम बढी हुन सक्छ।

लगानी गर्दा नेट वर्थको प्रयोग कसरी गर्ने ?

सेयर किन्नुअघि नेट वर्थलाई सही तरिकाले प्रयोग गर्नु आवश्यक हुन्छ। यसले तपाईंलाई राम्रो निर्णय लिन सहयोग गर्छ। पहिलो कुरा, कम्पनीको वित्तीय विवरण वा ब्यालेन्स सिट अध्ययन गर्नुपर्छ। त्यहाँबाट कम्पनीको कुल सम्पत्ति र कुल दायित्व बुझ्न सकिन्छ। दोस्रो कुरा, एउटै क्षेत्रका कम्पनीहरू बीच मात्र तुलना गर्नुपर्छ। उदाहरणका लागि, बैंकलाई बैंकसँग र जलविद्युतलाई जलविद्युतसँग तुलना गर्नु उपयुक्त हुन्छ। फरक क्षेत्रका कम्पनीहरूको नेट वर्थ तुलना गर्दा गलत निष्कर्ष आउन सक्छ।

तेस्रो कुरा, लगातार बढिरहेको नेट वर्थ भएको कम्पनीलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। यदि कम्पनीको नेट वर्थ वर्षैपिच्छे वृद्धि हुँदैछ भने त्यसले कम्पनीको आर्थिक अवस्था सुधार भइरहेको संकेत गर्छ।

चौथो कुरा, नेट वर्थ मात्र हेरेर निर्णय गर्नु हुँदैन। यससँगै नाफा, आम्दानी, ऋणको अवस्था र अन्य वित्तीय सूचक पनि अध्ययन गर्नुपर्छ।

नेट वर्थ गणना गर्ने तरिका

नेट वर्थ निकाल्ने सूत्र सरल हुन्छ:

नेट वर्थ = कुल सम्पत्ति − कुल दायित्व

कुल सम्पत्तिमा नगद, बैंक मौज्दात, लगानी, जग्गा, भवन, मेसिनरी र अन्य सम्पत्तिहरू पर्छन्। कुल दायित्वमा बैंक ऋण, तिर्नुपर्ने रकम, अन्य आर्थिक दायित्व र विभिन्न प्रकारका ऋणहरू पर्छन्। यी सबै घटाएपछि बाँकी रहेको रकम नै कम्पनीको नेट वर्थ हो।

निष्कर्ष

नेट वर्थ कम्पनीको वास्तविक आर्थिक अवस्थालाई बुझ्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण सूचक हो। यसले कम्पनी कति सुरक्षित छ, कति बलियो छ, र दीर्घकालीन रूपमा कस्तो प्रदर्शन गर्न सक्छ भन्ने स्पष्ट संकेत दिन्छ। लगानी गर्दा केवल बजार मूल्य हेरेर निर्णय गर्नु हुँदैन। नेट वर्थलाई पनि ध्यानमा राखेर, अन्य वित्तीय सूचकहरूसँग तुलना गरी निर्णय गर्दा लगानी अझ सुरक्षित र प्रभावकारी बन्न सक्छ।